Perezida wa Israel, Isaac Herzog, yahisemo Gadi Eisenkot ngo abe ari we uhabwa amahirwe ya mbere yo gushyiraho guverinoma nshya ya Israel, nk’uko bigaragara mu itangazo ryasohowe n’ibiro bye ku mugoroba wo ku wa Gatandatu.
Iryo tangazo rivuga ko Eisenkot yamenyeshejwe icyifuzo cya Herzog cyo "kumushinga inshingano zo gushyiraho guverinoma," kandi ko atumirwa aho Perezida atuye, aho umuhango uza kubera kuri iki Cyumweru.
Ni iki cyavuye mu matora aherutse kubera muri Israel?
Iki cyemezo gifashwe nyuma y’ihiganwa rikomeye hagati ya Eisenkot na Minisitiri w’Intebe Benjamin Netanyahu mu matora yabaye muri Israel mu kwezi k’Ukwakira.
Ihuriro ry’amashyaka y’Aba-Zioniste riyobowe na Eisenkot, ryashinzwe rigamije guhangana na Netanyahu, ryegukanye imyanya 48 muri 120 y’abagize Inteko Ishinga Amategeko ya Israel mu matora yo mu kwezi k’Ukwakira, mu gihe uruhande rwa Netanyahu rwo rwegukanye imyanya 53.
Amashyaka y’Abarabu yo muri Israel bwa mbere mu mateka yabashije gutsindira imyanya 19 mu nteko ishinga amategeko, aho impande ebyiri ziza imbere zari zijeje ko zitazishingikiriza kuri iri huriro ry’amashyaka y’abarabu mu gushyiraho guverinoma mbere y’amatora.
Eisenkot wahoze ari umuyobozi w’igisirikare cya Israel ni we uyoboye ishyaka rya Yashar riharanira uburenganzira bwa buri wese, akaba ayoboye ihuriro rirwanya Netanyahu.
Nubwo Netanyahu yanze gukorana n’amashyaka y’Abarabu kugira ngo agire ubwiganze, amashyaka yombi y’Abarabu yatangaje muri iki cyumweru ko azashyigikira Eisenkot nka Minisitiri w’Intebe utaha.
Kwishingikiriza ku mashyaka y’Abarabu muri politiki bifatwa nk’ibintu bitavugwaho rumwe muri politiki ya Israel. Ariko, za guverinoma zabanje zagiye zishingikiriza ku majwi y’Abarabu kugira ngo zigire ubwiganze.
Guverinoma ya Israel yari iyobowe na Yitzhak Rabin yishingikirije ku majwi y’amashyaka y’Abarabu yavuye mu batavuga rumwe n’ubutegetsi kugeza igihe yicwaga mu 1995, mu gihe ishyaka ry’Abarabu, Ra'am, ryari mu ihuriro riyobowe na Naftali Bennet na Yair Lapid hagati ya 2021 na 2022.
Benjamin Netanyahu ubu ni Minisitiri w’Intebe wa Israel , nubwo ari mu gihe cy’inzibacyuho nyuma y’uko Perezida wa Israel, Isaac Herzog, yahaye inshingano umuyobozi w’abatavuga rumwe n’ubutegetsi, Gadi Eisenkot, ku itariki ya 7 Ugushyingo 2026, zo gushyiraho guverinoma itaha ihuriweho nyuma y’amatora y’abadepite yo ku wa 27 Ukwakira.
Benjamin Netanyahu aracyari ku butegetsi mu gihe Eisenkot afite iminsi 28 yo kubaka ihuriro rifite ubwiganze muri Knesset (Inteko Ishinga Amategeko ya Israel).
Gadi Eisenkot (umuyobozi w’ishyaka rya Yashar) yatoranyijwe na Perezida Herzog nyuma yo kwemezwa n’abadepite 67.