Bwiza
ads

Ubwoba ni bwose mu Rumonge hikangwa ko hinjiwe n'abitwaje intwaro

Amakuru•
Fred Rugira
By Fred Rugira
•Kuwa Gatatu, 14 Ukwakira 2026 saa 09:16
Iminota 5 yo gusoma
Ubwoba ni bwose mu Rumonge hikangwa ko hinjiwe n'abitwaje intwaro

37027

Mu mujyi wa Rumonge uri ku nkombe z’ikiyaga cya Tanganyika, mu Ntara ya Burunga, mu majyepfo ashyira uburengerazuba bw’u Burundi, hakomeje kugaragara impungenge z’uko abarwanyi bitwaje intwaro bashobora kuba bari jiye muri ako gace.

Abayobozi b’inzego z’ibanze bavuze amakuru avuga ko abantu bitwaje intwaro bashobora kuba binjiye baturutse i Magara, mu Ntara ya Bujumbura ihana imbibi n’iyo ntara nk'uko SOS Media Burundi yabitangaje.

Mu nama y’umutekano iterana buri gihembwe, ubuyobozi bwatangaje ko hari ibikorwa bikemangwa byagaragaye mu mudugudu wa Rutumo. Umuyobozi w’umujyi wa Rumonge, Augustin Minani, yasabye abapolisi, abasirikare, abayobozi b’inzego z’ibanze n’abaturage gufatanya mu gukusanya amakuru yizewe.

Yanasabye ko amarondo y’umutekano nijoro yakazwa kugira ngo hirindwe ko hari abarwanyi bashobora kwinjira muri ako gace.

Ku ruhande rwe, umuyobozi umwe wa polisi waho yashinje umutwe witwaje intwaro wa RED-Tabara kuba inyuma y’ibibazo bitandukanye u Burundi buhanganye na byo, birimo ibura rya lisansi. Yavuze ko uwo mutwe ukoresha icyo kibazo kugira ngo abaturage bumve ko “Leta yananiwe inshingano zayo.” Icyakora, nta bimenyetso byatanzwe muri iyo nama bigaragaza isano iri hagati y’ibura rya lisansi n’umutwe wa RED-Tabara.

Ikiyaga cya Tanganyika, gitandukanya u Burundi na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) mu bice bimwe na bimwe, na cyo gishobora kuba inzira abantu banyuramo binjira ku butaka bw’u Burundi. Ariko nta bimenyetso bigaragaza ko mu minsi ishize hari abantu bitwaje intwaro bakinyujijemo bagana i Rumonge.

Mu mwaka wa 2020, mu karere ka Rumonge hari haravuzwe amakuru y’uko abantu bitwaje intwaro baturutse muri RDC bashobora kuba bahari. Nyuma yaho, abantu barafashwe, barimo urubyiruko, abahoze mu Ngabo z’u Burundi (ex-FAB), abahoze mu rwego rwa jandarumori n’abapolisi, bafatiwe ahantu hatandukanye mu gihugu.

Abatangabuhamya icyo gihe baganiriye n’itangazamakuru rya SOS Médias Burundi, bamaganye ibikorwa by’iyicarubozo bivugwa ko byakorewe bamwe mu bafunzwe, ndetse n’impfu zabereye muri gereza cyangwa mu mabagiro y’ifungirwamo.

Mu minsi ishize, na none havuzwe ifatwa ry’abantu mu karere ka Matana, mu Ntara ya Burunga, mu gihe hari amakenga y’uko abantu bitwaje intwaro bashobora kuba baranyuze muri ako gace cyangwa bakaba barakagiyemo mu buryo butemewe. Umubare w’abafashwe ntuzwi.

Umuvugizi wa Polisi y’Igihugu cy’u Burundi (PNB), wabajijwe kuri ayo makuru y’ifatwa ry’abantu, yanze kugira ibindi bisobanuro atanga. Icyakora, yavuze ko “guverinoma idashobora kwicara ngo irebere.”

Izi mpuruza zo mu nzego z’ibanze zije mu gihe Perezida Évariste Ndayishimiye n’abayobozi b’ishyaka riri ku butegetsi, CNDD-FDD (National Council for the Defense of Democracy–Forces for the Defense of Democracy), bakomeje kugaragaza ko biteguye guhangana n’imitwe yitwaje intwaro y’Abarundi ikorera mu burasirazuba bwa RDC.

Ku wa 22 Kanama 2026, mu kiganiro n’abanyamakuru cyabereye i Makamba, umunyamabanga mukuru wa CNDD-FDD, Révérien Ndikuriyo, yagize icyo avuga ku makuru yakwirakwijwe ku mbuga nkoranyambaga yerekeranye n’iterabwoba ryavuzwe ko ryatanzwe n’imitwe ya RED-Tabara n’Ingabo zo Kubohora Igihugu (FNL), iyobowe na Aloys Nzabampema wiyita jenerali.

Yagize ati: “Nibishyire hamwe baze. Umurongo utukura ni ukurenga umupaka wa Rusizi.” Icyakora, yakomeje avuga ko u Burundi nta mpamvu bufite yo gushaka intambara.

Uruzi rwa Rusizi rugize igice cy’umupaka utandukanya u Burundi na RDC mu majyaruguru ashyira uburengerazuba bw’u Burundi. Mu myaka ishize, abantu bitwaje intwaro bararwambutse bagaba ibitero byahitanye abantu mu turere twa Bujumbura, Bubanza na Cibitoke. Ibyo bitero byose byagiye bishinjwa abarwanyi ba RED-Tabara bakorera mu burasirazuba bwa RDC.

Ku wa 29 Kanama, mu birori ngarukamwaka by’umunsi wa cumi w’Urubyiruko rwa CNDD-FDD, uzwi nka Imbonerakure Day, byabereye kuri Stade Ingoma i Gitega, umurwa mukuru wa politiki w’u Burundi, Perezida Évariste Ndayishimiye yatangaje ko abanyamuryango b’urubyiruko rw’ishyaka CNDD-FDD bari guhinduka “abasirikare kabuhariwe mu bikorwa byo kurwana.”

Umukuru w’Igihugu yagize ati: “Turashaka ko buri Munyaburundi aba umusirikare. Icyo nasezeranya inshuti zacu n’abanzi bacu ni uko u Burundi burinzwe bihagije.”

Muri ibyo birori kandi, Révérien Ndikuriyo yasabye Imbonerakure gukomeza kuba maso, avuga ko abanzi b’igihugu batarambika intwaro hasi.

Abayobozi b’u Burundi bavuga ko amarondo y’umutekano akorwa nijoro n’ibikorwa byo gucungira umutekano hamwe, Imbonerakure zifatanyamo n’abandi, bigira uruhare mu kubungabunga umutekano. Icyakora, imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu yagiye yamagana ibikorwa bivugwa ko bamwe muri abo banyamuryango bagiramo uruhare, birimo gutera abantu ubwoba, gufata abantu uko bishakiye no kubakorera urugomo.

U Burundi bushinja u Rwanda gushyigikira umutwe wa RED-Tabara. Abayobozi b’u Burundi bavuga ko Alexis Sinduhije, wahoze ari umunyamakuru akaba na perezida w’ishyaka ritavuga rumwe n’ubutegetsi rya Movement for Solidarity and Democracy (MSD), ubu uba mu buhungiro mu Bubiligi, ari we uyobora uwo mutwe. Kigali ihakana ibyo birego.

Ku ruhande rwarwo, u Rwanda rushinja ubuyobozi bw’u Burundi gukorana n’umutwe wa FDLR (Democratic Forces for the Liberation of Rwanda), umutwe witwaje intwaro ugizwe ahanini n’Abahutu b’Abanyarwanda, bamwe mu bawugize bashinjwa kugira uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Ubuyobozi bwa Gitega na bwo buhakana ibyo birego.

Izi mpagarara ziri mu bibazo binini by’umutekano bikomeje kugaragara mu burasirazuba bwa RDC, aho ingabo z’u Burundi zirwanira ku ruhande rw’Ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC) n’imitwe yitwaje intwaro ya Wazalendo, bahanganye n’ihuriro rya FRN riyobowe na Kabila. Iryo huriro rya politiki n’igisirikare rigenzura ibice bimwe na bimwe byo mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru n’iya Kivu y’Amajyepfo. Kinshasa irishinja gushyigikirwa n’u Rwanda, ariko Kigali irabihakana.

Rumonge kimwe n’i Matana, amakuru y’impuruza n’ifatwa ry’abantu bikomeje gutuma hibazwa ibimenyetso bifatika bishyigikira amakenga y’uko hari abashaka kwinjira mu gihugu bitwaje intwaro, ndetse n’impamvu nyazo zituma abo bantu bafungwa.

Fred Rugira

Inkuru yanditswe na: Fred Rugira

Umunyamakuru wa BWIZA.COM wanditse inkuru 4,448.